Citizen Eco-Drive

Reparatie

Vandaag schijnt de zon op de uurwerkzolder met deze Citizen Eco-drive. Dit quartz horloge heeft geen standaard knoopcel, maar laadt zichzelf op door middel van de zon. De wijzerplaat van dit horloge is namelijk een zonnepaneel. Het zonnetje laadt niet alleen het horloge op, maar laat ook wat workmanship-issues aan het licht komen…spannend.

Dit horloge werkt niet meer en heeft een flink bekrast glas. Daar gaan we wat aan doen!

Doordat dit horloge een zonnepaneel heeft in de wijzerplaat die de knoopcel oplaadt, zijn de checks net wat anders dan bij een mechanisch of quartz batterij horloge. Het horloge tikte niet, dus de magische handen moeten echt in het uurwerk komen.

Voordat we het uurwerk kunnen bekijken, moeten we eerst de kast vuil-vrij maken om te voorkomen dat er vuil van buitenaf in het uurwerk belandt.

Eenmaal schoon plak ik een tapeje op de kast en het deksel om het te beschermen tegen krassen van het horloge-mes. Het mes zet ik tussen het deksel en de kast om de kast open te ploppen. Mocht ik uitschieten dan beschermt het tapeje de kast tegen krassen.

Eenmaal open zien we het mooie 0870A uurwerk en de binnenkant van het deksel. In het deksel is er een witte/beige sticker te zien, dit is een tril-stricker. Als er een spanningspulse op deze sticker komt te staan hoor je een piepje, bijvoorbeeld voor een alarm functie. Zo heb je geen luidspreker nodig in het horloge, wat weer ruimte scheelt.

Maar hoe komt deze spanningspulse in contact met de sticker? Nou...er zit dus een hele kleine veer die je snel uit het oog kan verliezen en dan moeilijk te vinden is...helaas uit ervaring op een Casio ;) In dit geval kan ik er een mooie foto van maken.

Met de info dat het gaat om een Citizen 0870A uurwerk kan ik gaan kijken in de datasheets. Hier kom ik al gelijk de eerste flow-chart tegen die de extra functionaliteit van de secondewijzer laat zien. Als de grote secondewijzer namelijk niet tikt en net voor 4 uur staat, dan staat het horloge in "Warning"-modus. Hierbij tikt het horloge niet meer met de secondewijzer maar lopen de uren en minuten nog wel goed, dit om stroom te besparen. Als het horloge dan nog verder leegloopt zonder op te laden staat de secondewijzer na 4 uur stil en stopt het hele horloge met werken. Als je nu terug kijkt op de eerste foto zie je dat het horloge stil staat met de secondewijzer op 4 uur, dit betekent dus dat het horloge leeg is (en waarschijnlijk de secondewijzer niet helemaal uitgelijnd is met 1 seconde speling).

Daarnaast heeft Citizen in hun datasheet een mooie flowchart voor troubleshooting.

Als het horloge stil staat, is de eerste stap het opmeten van de batterij. In dit geval is het voltage 0.74V wat onder de 1.2V is en we het horloge dus moeten opladen.

In de datasheet staat ook vermeld hoelang het horloge moet opladen voordat de wijzers weer beginnen te werken onder verschillende soorten lichtbronnen.

Op den uurwerkzolder leggen we het horloge onder de UV-lamp voor 20 minuten.

Al snel begint het horloge weer te tikken. Ieder piepje in deze video is een pulse die van de quartz door de spoelen in het uurwerk gaat. Deze spoelen creëren dan een magnetisch veld wat dit apparaat kan opvangen en als een piepje laat horen.

Volgens de datasheet is de volgende stap opnieuw het voltage meten. Die is nu 1.34V en dus boven de 1.2V.

Nu zou volgens de flowchart het horloge helemaal moeten worden opgeladen. Dit gaan we alleen niet uitvoeren omdat tijdens het inspecteren wat opvalt. De minutenwijzer zit namelijk vast en wil verspringen, zie de video hiernaast.

Dit kan komen doordat de wijzer misschien niet vast genoeg zit of ergens achter wordt geblokkeerd. De wijzer zit helemaal vrij en ik heb besloten om het horloge eerst een dag te laten liggen voordat ik verder ga. Helaas na een paar dagen is het nog steeds even laat en staat de seconde wijzer iets voor 4 uur stil. Met mijn wijzerlifters en een folie om de wijzers en de wijzerplaat te beschermen druk ik de minutenwijzer iets verder naar onderen.

Op de minuten as zat zit niet veel speling. Ik probeer het zachtjes te bewegen maar voel dat de wijzer vast zit. Ik denk dat het uurwerk gedeelte voor de minutenwijzer ergens vast zit in de buurt van het aangegeven tandwiel. Als dit het geval is, is het het beste om het uurwerk schoon te maken en opnieuw te oliën.

Vanuit de voorgaande analyse vermoeden we dat het minutenrad vast zit. Hiervoor moet het uurwerk verder uit elkaar. Om te beginnen is de wijzerplaat verwijderd om beschadigingen te voorkomen tijdens handelingen aan het uurwerk. Als de wijzerplaat eraf is, is het zonnepaneel zichtbaar.

Om beschadigingen aan het zonnepaneel te voorkomen, is deze ook verwijderd. Nu kunnen we veiliger verder met het demonteren van het uurwerk aan de andere zijde.

De volgende stap is om de zwarte plastic platine te verwijderen om alle raderen van het gaande werk te zien. Zoals je ziet zijn het nogal wat tandwielen.

Nu alles los is kunnen we het minutenrad los halen en bekijken. Het lijkt schoon te zijn en wordt niet geblokkeerd.

Om toch het zekere voor het onzekere te nemen olie ik het minutenrad om de frictie te verminderen.

Het kost wat moeite om alle tandwielen weer terug in de gaatjes te krijgen. In dit geval waren het 15 tandwiel-assen die in de gaatjes moesten komen, en dat in één keer.... Gelukkig heb ik geen haast en is het na meerdere pogingen gelukt en zit alles weer in elkaar met de PCB.

Nu we weten dat het minutenrad niet werd geblokkeerd is het tijd om de wijzerplaatkant van het uurwerk te bekijken om te zien of daar iets klemt. We gaan de bovenkant verder demonteren.

Hier valt mij op dat de minutenpijp erg kort is.

Als ik hier vervolgens de minutenwijzer op monteer kan je zien dat deze tegen de cylinder voor de urenwijzer zit. Dit kan voor frictie zorgen die de impuls van het gaande werk niet aankan en dus de minutenwijzer op zijn plek houdt. Doordat de minutenwijzer niet beweegt zal de urenwijzer ook niet bewegen.

Na wat testen voel ik dat de minutenpijp speling heeft en ik hem naar beneden kan bewegen, wat meer ruimte geeft.

Blijkbaar gaat er iets mis in de speling van de minutenpijp. Maar toen ging het mis...... Zondagmiddag kwam er een vriend met de trein uit Zeeland om samen naar een DragonForce concert te gaan. Ik ontving een berichtje en wilde kijken of alles met hem nog volgens de planning ging.

Horlogemakers gebruiken vingercondooms om vingerafdrukken en huidzuren in het uurwerk te voorkomen. De vingercondoom bleef achter de scherpe rand van mijn uurwerkhouder hangen, wat er voor zorgde dat het uurwerk en de houder werden gelanceerd.

De onderdelen lagen op de grond en ik begon gelijk alles bij elkaar te zoeken. Gelukkig heb ik alles kunnen vinden, maar ik zag dat het tandwiel voor de subdial-wijzer het onderste verlengde stuk ontbrak....

Zoals te zien is op de foto lijkt het dat het tandwiel de onderste as mist, waar ik een extra tandwiel verwachtte dat nog in de platine zit. In de foto is het afgebroken stuk messing zichtbaar in de lager.

Maar....nu ik deze samenvatting typte en de "subdial" bij naam wou noemen, kom ik er achter dat dit tandwiel helemaal geen verlengde as heeft. Dit is namelijk het tandwiel voor de 24-uur subdial die rechtstreeks aan de minuten- en uren-tandwiel reeks zit verbonden. Het messing stuk wat nog in de lager zit is geen tandwiel maar juist een lager van messing om aan de onderkant en bovenkant een tandwiel te lageren.....

Hier gingen meerdere dingen mis, graag laat ik een analyse zien op basis van de Dirty Dozen:

• 2. Distraction: Omdat ik mijn maat verwachtte raakte ik afgeleid door een bericht op mijn telefoon.
• 4. Stress: Omdat ik een onderdeel heb "gesloopt" waarvan ik wist dat deze niet makkelijk te vinden of te maken is.
• 7. Pressure: Omdat ik al eerder op internet had gezocht naar een vervangend uurwerk en toen niks had gevonden, voelde ik de druk om snel te reageren op een recente aanbieding van een nieuw uurwerk voor een goede prijs. Deze zou het "gebroken" onderdeel bevatten en een goede batterij (mocht die van dit uurwerk slecht zijn). Ook kwam er een vriend en wil ik niet verder met een analyse die een half-uur tot uur kan duren als hij aanwezig is.
• 9. Lack of knowledge: Ik wist niet dat het tandwiel voor de 24-uur subdial niet verlengend was door de platine heen en het messing stuk een lager was.
• 12. Norms: Als er iets misloopt tijdens een reparatie wil ik dit altijd snel communiceren met de klant, al is dit geen eis en kan ik gewoon een week wachten.

Er is geconstateerd dat het tandwiel van het uurwerk niet kapot was en het uurwerk nog gerepareerd kon worden met betrekking tot de vastlopende minuten- en secondewijzer. Het uurwerk ging weer uit elkaar om te achterhalen waarom de seconde-as speling had om op en neer te kunnen bewegen. Als de seconde-as naar onderen valt door de speling kan dit ervoor zorgen dat de secondewijzer extra wrijving geeft op de minutenpijp en vastloopt (zie de foto's van de analyse hierboven).

Hier zag ik geen speling op het tandwiel en ging dus verder kijken naar het uurwerk: zat er misschien wat speling in de platine assemblage? Nu alle tandwielen recht zijn gezet is het tijd om alle 15 tandwielen in één keer correct te assembleren. Eenmaal geassembleerd begon het uuwerk niet te tikken...

Met wat onderzoek mork ik dat het tandwiel geen weerstand bood wanneer ik het handmatig probeerde te draaien. Dit moet wel het geval zijn omdat er magnetische krachten werken in het horloge die dit tegenhouden. Helaas ging het fout bij de voorgaande assemblage waar de tandwielen niet in de gaatjes vielen. Er zijn drie magnetische tandwielen die niet makkelijk uitlijnen. Deze tandwielassen hebben vaak een holte in de platine. Dit helpt bij het uitlijnen van de tandwielassen in de gaatjes wanneer de platine naar beneden wordt gedrukt. Hier ging het mis omdat het intermediate second wheel plastic tandwiel blijkbaar niet meer op de juiste plek zat en hierdoor de punt afbrak.

Dit verklaart waarom het horloge niet meer tikt. Natuurlijk komt het door de skills van de horlogemaker als er iets kapot gaat, alleen helpt het uurwerk er ook niet bij door 15 tandwielen in 1x te laten assembleren waar deze grotendeels uit plastic bestaan. Maar het is gebeurd en we moeten verder. Gelukkig heb ik een nieuw uurwerk gekocht en is het de beste optie om deze te gebruiken. Deze heeft daarnaast ook werkende wijzers en een goede capacitor/batterij. We gaan dus de wijzers en wijzerplaat overzetten naar dit uurwerk. Zo kan je ook zien dat de wijzerplaat eigenlijk transparant is en de kleur van de wijzerplaat ontstaat door het zonnepaneel daarachter.

Nadat de wijzerplaat en wijzers zijn overgezet is het goed te zien dat de seconden-as minder speling heeft en er goed boven uitsteekt.

Nu alles gereed is kan het uurwerk in de kast. Met wat testen kwam ik erachter dat één van de pushers het af en toe het niet doet. Toen ik in de kast keek zag ik dat de pusher niet ver genoeg drukte om het stalen omhulsel contact te laten maken met de zijkant van de PCB. Dit heb ik opgelost door het stalen omhulsel iets te verbuigen en te verbreden. Ik ben alleen vergeten een foto te maken dus bij deze alleen de foto van de vooraf-situatie.

Nu het uurwerk klaar is kunnen we beginnen met het horlogeglas. Deze heeft namelijk wat te voorduren gehad.

Als eerste wil ik proberen het glas te polijsten. Dit kan niet in de horlogekast omdat het glas warm kan worden en kan gaan uitzetten. Als het glas nog in de kast zit kan het glas niet uitzetten en barst het. Om dit te voorkomen heb ik het glas eerst voorzichtig uit de kast geduwd.

De afdeling logistiek brengt het glas naar de polijst afdeling om te beginnen met polijsten.

Omdat de krassen best diep zitten krijg ik deze er niet gemakkelijk uit. Hierdoor ga je lokale hoogte verschillen lichtvervormingen zien. Hierdoor heb ik besloten om het glas te vervangen omdat ik anders niet achter de kwaliteit sta. Dit heeft geen gevolgen voor de kosten. Zo heb ik het glas in diameter en dikte opgemeten en een vervanger gezocht in de voorraad. Ik heb een glas nodig met dikte 1.6 mm en diameter 28.3 mm. In mijn voorraad heb ik een glas van 1.5 mm met diameter 28.5 mm.

Het dikte verschil van 0.1 mm is niet erg, maar het diameter verschil van 0.2 mm is wel kritisch. Als ik het glas direct in de kast zou plaatsen zou het glas gelijk springen omdat het te breed is. Hierdoor zal ik het glas eerst op maat maken. Hier heb ik een zeer intelligente machine voor genaamd "Jorick". Deze machine werkt niet op elektriciteit of diesel maar op een Brand-pilsener. Deze machine heeft een bak met water en watervast-schuurpapier als proces-elementen. Door vervolgens het glas te schuren in het water krijg je geen splinters en kan je rustig aan de diameter verminderen door het glas steeds een stukje te draaien. In mijn geval doe ik 3x een schuurbeweging en draai het glas vervolgens een slag en doe opnieuw 3x een schuurbeweging, draai een slag etc.

Ongeveer 1.5 uur later is Beverly Hills Cop III nog niet klaar maar is Eddie al wel aan het juichen. Het glas is namelijk 28.3 mm! Je kan trouwens ook zien dat het water troebel is geworden door glasstof en schuurpapier residu.

Nog even poetsen en het glas kan in de kast worden geperst.

Nu voorzichtig aandraaien, als we een krak horen is het niet goed en kunnen we opnieuw beginnen...

Gelukkig is alles goed gegaan en zit het glas vlak in de kast.

Nu kan de O-ring worden vervangen om het weer waterdicht proberen te maken. Vervolgens kan de kast dicht.

En zo straalt de Citizen Eco-Drive weer als een zonnetje.

Project geslaagd!

Datum: 18-09-2024