Omega Seamaster Calendar 2757-1 SC

Reparatie

Vandaag op den Uurwerkzolder een horloge met een lange reis achter de rug, deze Omega Seamaster Calendar 2757-1 SC komt namelijk helemaal uit Hong-Kong. Zo te zien heeft het horloge wel een ruige reis gehad met veel turbulentie; het glas is namelijk kapot, het uurwerk tikt niet en het achter deksel zit los. Eens kijken wat we hieraan kunnen doen!

Deze Omega is naar schatting van de jaren 50, maar net zoals het huidige China moeten we eerst even wat banden breken voordat we door kunnen. We verwijderen de horlogeband van de kast en halen de deksel eraf. Hier zien we als eerste wat zwarte stukken smurrie, dit zijn waarschijnlijk de restanten van de O-ring. De O-ring helpt het horloge waterdicht te krijgen en in dit geval waarschijnlijk ook om de deksel op zijn plek te klikken. Dit is mogelijk de oorzaak waarom het deksel loskomt van de kast.

Aan de binnenkant van de deksel zien we ook wat gravures. Dit zijn aantekeningen van voorgaande horlogemakers die notities hebben gemaakt en/of het jaartal van hun service/reparatie. Hier zien we een lijst lopend van september 1967 (9/67) t/m december 1973 (12/73). Het handschrift van deze notities lijkt hetzelfde te zijn. Helaas heeft deze horlogemaker zijn 5-jarig jubileum niet kunnen verlengen tot een 10-jarig jubileum.

Als we naar de andere vleugel kijken zien we daar het mooie Omega Cal 355 uurwerk. Dit is één van de eerste automatische uurwerken waarbij de rotor nog niet helemaal rond kon draaien. Tegenwoordig kan de rotor 360° ronddraaien en het horloge in twee richtingen opwinden. In dit Omega uurwerk kan de rotor maar 270° ronddraaien en windt het horloge alleen op als de rotor tegen de klok in draait. Bij het dragen voel je dus ook de stoten van de rotor tegen de eindstoppen, vandaar dat dit uurwerk ook de bijnaam “Bumper” draagt.

Het uurwerk tikt niet en we hopen dat de turbulentie van de reis niet de balans heeft gebroken. We testen de staat van de balans door er met een tufje lucht tegen aan te blazen. We zien de balans bewegen maar schokkerig tot stilstand komen rond het 0-punt. We zoomen wat in op de op de balans en zien dat de balans vrij naar links beweegt (paars) en dat de vork in de positie naar rechts staat (rood), dat hoort niet… De vork hoort in dezelfde positie te staan als de vrijerichting van de balans. Als de balans dan door het 0-punt komt zwiept de vork hem naar de andere kant om het proces opnieuw te starten.

We halen de balans uit het uurwerk en plaatsen hem vervolgens opnieuw in met de juiste opstelling. En….het horloge tikt weer heel eventjes met een tufje lucht! Dit uurwerk is uitgerust met een shock-absorber systeem (blauw) die waarschijnlijk de turbulentie heeft opgevangen maar de balans over de vork heeft gewipt. Dit is goed nieuws, want dan hoeven we waarschijnlijk geen nieuwe balans te zoeken op het internet. Dat het uurwerk nog niet goed tikt komt omdat het uurwerk vies is en de staat van de trommelveer die de kracht geeft nog onbekend is.

We besluiten het uurwerk schoon te maken en willen het uurwerk uit de kast halen. We schroeven de vergrendeling los en verwachten dat het uurwerk eruit komt, maar hij blijft zitten… Er is geen beweging in te krijgen, is dit dan een frontloader waar het uurwerk er via de voorkant is ingezet? Aangezien het glas toch vervangen moet worden halen we het glas eruit. Hier gebruiken we de Rudolf Flume Ultra Ringe gereedschap set voor. Met deze set kunnen we veilig de diameter van het glas verkleinen door er met een ring omheen te knijpen. Omdat deze ring een specifieke diameter heeft, kunnen we voorkomen dat we het glas kapot knijpen. We knijpen in de tang, de diameter van het glas wordt kleiner, we wippen hem om het nokje van de ring heen en voilà, het glas is uit de kast.

We proberen het uurwerk er via de voorkant uit te krijgen, maar ook dat lukt niet… Met iets meer kracht proberen we het uurwerk er via de achterkant uit te krijgen en rustig aan komt er beweging in. Nog eventjes door en het uurwerk is er toch via de achterkant uit. Wat bleek, door het gebroken glas is niet alleen de wijzerplaat aangetast, maar is er ook vuil tussen het uurwerk en de kast gekomen waardoor alles wat stroever loopt dan normaal. Op de foto’s zie je de zijkanten van het uurwerk, waar de stukjes aanslag goed zichtbaar zijn.

Nu het uurwerk uit de kast is focussen we ons eerst op de kast om de zwarte smurrie te verwijderen. We proberen onze standaardprocedure met een satéprikker, maar deze smurrie is zo hardnekkig dat een satéprikker niks doet… Op naar de volgende stap, de Nivea Poetsbak. We leggen kast en het deksel in de bak en vullen hem met IPA (99.9% alcohol) en laten het lekker weken. Na enkele minuten gaan we met het kwastje over de kast en de zwarte smurrie begint zich gelijk te verplaatsen. De hardnekkige stukken kunnen we nu wel met de satéprikker petsen en na verloop van tijd is de kast weer voor 80% schoon. Om de laatste 20% uit de groeven te halen, stoppen we de kast en het deksel nog in de ultrasoon.

In de ultrasoon zit een oplossing van uurwerkreiniger van 40 °C, waar we de kast en het deksel 12 minuten in laten reinigen. Als de timer klaar is drogen we de kast en het deksel om aanslag te voorkomen. En zo blinkt de kast weer en hebben we ons eerste probleem opgelost: de deksel kan weer op de kast worden geklikt! De zwarte smurrie blokkeerde de kast dus van het klikken.

Nu de kast weer schoon is, kunnen we ons focussen op het schoonmaken van het uurwerk. We beginnen met het verwijderen van de wijzers. Om de wijzerplaat te beschermen tegen beschadigingen leggen we er een boterhamzakje op. Met de wijzerafnemers wippen we de wijzers eraf en bergen ze veilig op in een doosje.

Als de wijzers zijn verwijderd kunnen we de wijzerplaat loskoppelen. Hier moeten we even goed voor zoeken, de Zwitserse horlogemakers hebben namelijk een extra kleine schroef verstopt in de zijkant van het uurwerk die de wijzerplaat voetjes vasthoudt.

Als de wijzerplaat is verwijderd kunnen we het mooie kalender mechanisme van deze Seamaster Calander bewonderen. Nu we dit gedeelte van het uurwerk kunnen zien wordt het ook duidelijk waarom het handmatig opwinden van het uurwerk het soms het niet doet. In de rode cirkel is namelijk te zien dat er erg veel vuil en een stroperige gelei bij het klik-mechanisme zit. Dit vertraagt de schakeling van tijd verzetten naar opwinden. Goed dat we alles eens lekker gaan wassen.

Als we de datumring hebben verwijderd kunnen we het uurwerk veilig omdraaien, het risico om de ring te beschadigen is namelijk weg. Laagje voor laagje halen we het uurwerk uit elkaar tot we aankomen bij een speciaal tandwiel. Dit tandwiel zit namelijk geperst op een as. Hier is het erg belangrijk dat het tandwiel loodrecht omhoog wordt verwijderd om een verbogen as te voorkomen. Nu treft het dat de uurwerkzolder sinds eind september dit jaar de chronograaf competentie in huis heeft, waar dit soort tandwielen standaard aanwezig zijn. Uit de gereedschapskist pakken we de Bergeon Presto-3. Dit is een type afnemer die doormiddel van 3 tandjes een tandwiel recht omhoog van zijn as kan liften. En zo komt gelukkig deze chronograaf competentie ook nog van pas op een vintage Omega!

We vorderen onze tocht om het uurwerk verder uit elkaar te halen en komen onderweg nog wat grond tegen van de Fujisan gebergte. Of is dit roest wat is ontstaan door het Fuji drankje? Na een goede analyse is dit roest wat is ontstaan door waterschade wat door het gebroken glas het uurwerk heeft kunnen bereiken. We zullen de onderdelen eens goed poetsen en kijken wat de roest allemaal heeft aangetast.

Voor het laatste stukje van deze tocht hebben we nog wat extra energie nodig. We openen ons trommeltje om de brandstof te bekijken. Maar wat zien we daar? Bij het openen van de trommel van de trommelveer zien we al een indicatie dat de veer in de trommel is gebroken. We halen de veer eruit en treffen hem inderdaad aan in twee stukken. Dit kunnen we helaas niet repareren en zullen we moeten vervangen.

Deze veer zorgt ervoor dat de spanning van het opwinden in het uurwerk wordt bewaard en dat het horloge voor X-aantal uur kan tikken. Zoals te zien is is het uiteinde van de veer afgebroken. Dit zorgde ervoor dat met een klein beetje opwinden het horloge wel kon tikken, maar dat als we het horloge zouden servicen en daarna helemaal zouden willen opwinden het niet goed gaat. Tijdens het volledig opwinden zou de veer namelijk in de rondte gaan doorschieten en schokken doorgeven aan het uurwerk.

Met de kapotte veer uit de trommel kunnen we wel goed zien dat dit een officiële Omega veer is geweest. Op één van de uiteindes is namelijk een verborgen “Omega” logo (Ω) geperst. Zo’n detail is mij nog niet eerder opgevallen.

Eenmaal aangekomen op de top van de Fujisan gebergte hebben we een mooi uitzicht over het gedeassembleerde uurwerk. Met zo’n tocht achter de rug kunnen we wel een wasbeurt gebruiken.

Voor het schoonmaken gebruiken we verschillende technieken. Het grootste gedeelte van het uurwerk gaat door de Elma wasstraat. Deze machine heeft drie baden met verschillende vloeistoffen (IPA – Uurwerkreiniger – Demi water) en een automatische droog stap. De balans en de vork van het uurwerk bevatten robijntjes die met schellak vastzitten. Schellak lost op in IPA, dus het is niet zo slim om deze in de Elma wasstraat te gooien. Gelukkig heeft de horloge industrie hier een speciaal middeltje voor gemaakt, Bergeon B-dip. Deze vloeistof bevat geen IPA waardoor het niet de schallak van deze onderdelen zal aantasten.

Als de onderdelen uit de Elma wasstraat komen zien we dat sommige onderdelen die hevig waren aangetast nog steeds roest/vuil bevatten. Deze onderdelen gaan we nog een keer handmatig schoonmaken in IPA met een satéprikker en een kwastje. Als het grove vuil en de aanslag weg is gekrabd plaatsen we deze onderdelen nog een keer in de Elma om het af te ronden.

En zo is het uurwerk weer schoon en gereed om terug in elkaar te worden gezet.

We zetten alvast een deel van het uurwerk in elkaar op zo’n manier dat we later wanneer de nieuwe trommelveer arriveert deze nog kunnen plaatsen. Wanneer een deel van de tandwielen voor het gaande werk weer op hun plek zitten kunnen we de robijn-lagers alvast oliën met Moebius 9010. Robijn heeft al een lage frictie-coëfficiënt en dit in combinatie met speciale olie zal voor een zeer efficiënte krachtoverdracht zorgen. Voor de onderdelen die niet zo snel of vaak bewegen gebruiken we een andere soort olie, namelijk Moebius D5. Beide oliën zitten in een speciale pen. Deze pen beschermt de olie tegen contaminatie en zorgt voor een zeer gecontroleerde plaatsing van de druppels olie.

Wanneer de nieuwe trommelveer is ontvangen valt het gelijk op dat deze wat dunner is dan de kapotte huidige trommelveer. Dit is mogelijk als de new old stock veer een veer was die een update heeft gehad. We plaatsen de veer dus alsnog in de trommel. Tijdens het assembleren merken we dat de trommelveer-as niet gemakkelijk in het middelpunt te plaatsen is, de radius lijkt te klein van de nieuwe trommelveer. We zullen dus met behulp van de triebniet de as op zijn plek moeten houden om daarna met een pincet de veer om de as te plaatsen.

Na wat gepriegel zit de veer in de trommel en kunnen we de gesloten trommel met nieuwe veer in het uurwerk plaatsen. Eenmaal in het uurwerk kunnen we de werking testen. We geven wat slagen aan de stift om de veer op te winden, maar het uurwerk tikt niet goed en als we met een goed oor luisteren horen we de veer slippen. Dit is geen goed teken en we zullen de veer dus opnieuw moeten inspecteren.

We openen de trommel om de nieuw geplaatste veer te bekijken. We zien nog niks bijzonders en besluiten voorzichtig de veer te verwijderen om de “rem’, het uiteinde van de veer, te inspecteren. Maar dan…De veer schiet los en springt over de werkplek heen. We pakken de veer en de trommel erbij en observeren een veer met opnieuw een missend uiteinde. Op de foto is het uiteinde van de kapotte veer naast de nieuwe veer geplaatst om het te laten zien. Is dit uiteinde weggevlogen na de explosie of was deze al missend? Na een half uur zoeken met een magneet vinden we niks op den Uurwerkzolder, het is dus aannemelijk dat deze op voorhand al niet aanwezig was. Dit is een logische verklaring waarom de veer al begon te slippen op een lage spanning.

Om de nieuwe veer toch werkend te maken proberen we het stuk van de oude veer te monteren op de nieuwe veer. We klemmen het vast met een tang, winden hem op met de Bergeon veren winder, maar krijgen het niet voor elkaar om dit gedeelte als één geheel in de trommel te schieten. We zullen dus moeten kijken naar een nieuwe veer, of misschien ook trommel? Het kan namelijk ook zijn dat met de voorgaande klap de trommel wand is beschadigd.

We duiken opnieuw het internet op en surfen wat rond, het lijkt wel een zomervakantie. En die zomervakantie is dan wel in Spanje, waar we toevallig een horloge onderdelen handelaar treffen op het strand. Deze handelaar vertelt dat hij nog een Omega 355 trommel + veer + as in de aanbieding heeft, precies wat wij aan het zoeken zijn. We maken een deal en vliegen terug naar Nederland. Hier assembleren we de nieuwe trommel met veer en as in het uurwerk.

Met de nieuwe trommel, veer en as winden we het uurwerk op en we voelen de spanning opbouwen, niet alleen in het uurwerk maar ook bij de horlogemaker. Na wat slagen is de spanning voldoende en begint het uurwerk uit zichzelf te tikken, maar hoe goed tikt het uurwerk?

Met het uurwerk tikkend leggen we het op de Timegrapher, dit is een apparaat wat luistert naar tikjes van het uurwerk. Op basis van de tikjes berekent de Timegrapher hoeveel seconden het horloge per dag zal afwijken, hoeveel de tik van de tak afwijkt en hoe groot de swing/amplitude is van de balans. Het doel is altijd om de afwijking per dag zo klein mogelijk te maken, de tik-tak afwijking onder de 0.2 ms te hebben en een amplitude rond de 280°. Een amplitude rond de 280° geeft namelijk aan dat alle energie van de trommelveer efficiënt wordt overgedragen naar de balans, wat dus een indicatie is voor een schoon en goed geassembleerd uurwerk.

Het valt op dat de Omega niet goed tikt: de afwijking is groot, de tik-tak afwijking is 3.0 ms en de amplitude is erg laag met 140°. Er zijn meestal twee afstel mogelijkheden:

1. Midden punt van balans afstellen (rode cirkel) &rarr Tik-tak afwijking minimaliseren
2. Snelheid van het tikken afstellen (groene cirkel) &rarr Afwijking per dag minimaliseren

We willen beginnen met optie 1, maar zien dat Omega bij dit 2757 uurwerk deze afstel mogelijkheid heeft gefixeerd. Bij bijvoorbeeld een Valjoux 7750 kan deze ring worden verdraaid. Bij de Omega kunnen we dus niet simpel de afwijking minimaliseren. Misschien helpt optie 2 afstellen ook voor de tik-tak afwijking? Na optie 2 te hebben uitgevoerd loopt het uurwerk ~40 seconden per dag achter, maar blijft de tik-tak afwijking tussen de 2.0 en 3.0 ms met een amplitude van 140°.

De val van het horloge had de balans al in de shock-absorbers geduwd en terug gepositioneerd op een verkeerde uitlijning. Na de uitlijning correctie aan het begin van de analyse tikte het uurwerk wel maar niet goed. Nu tikt het beter maar nog steeds niet goed. Het kan dus zijn dat de robijntjes zijn beschadigd. We zullen de balans van deze rikketik dus de-assembleren, wat bijna lijkt op een echte hartoperatie. Dit is namelijk een erg fragiel onderdeel en we zullen dus met precisie aan de slag gaan.

Wanneer de balans is gedemonteerd inspecteren we de robijntjes. Dit doen we eerst onder de videomicroscoop waar het lijkt dat er een beschadiging aan de rand van het robijntje zit, of is dit de lichtinval? We plaatsen de robijntjes van het uurwerk ook nog onder een analoge microscoop, waar we geen bijzondere afwijking zien. De robijntjes lijken dus nog in goede staat.

Naast de robijntjes inspecteren we ook de balansveer. Deze zit in de knoop, wat een oorzaak is voor de lage amplitude. Dit was voorheen niet opgevallen en we halen de knoop dus uit de veer. Wanneer de veer is ontknoopt zien we dat de veer nog omhoogloopt. Dit kan voor een grotere frictie zorgen in het onderliggende robijntje en we zullen de veer dus wat moeten bijwerken om het weer mooi vlak te krijgen.

Met behulp van de Bergeon 30013 balansveer lifters wippen we de balansveer van de as af om hem te corrigeren. De gehele balansveer liep in een spiraal naar boven. Om dit te corrigeren kunnen we het messing ringetje in het midden loodrecht in een gat naar beneden duwen op de helling geleidelijk aan af te vlakken. Uiteindelijk is de veer vlakker maar nog niet perfect, met mijn huidige skillset is er nog geen garantie dat een verdere verbetering ook echt zal verbeteren of alleen zal verslechteren.

Om de huidige status te testen plaatsen we de balansveer terug op de balans. Dit doen we met de triebniet waar we loodrecht object op kunnen stapelen. Als de veer weer op de balans-as zit plaatsen we de balans terug in het uurwerk.

Het uurwerk begint weer met tikken maar helaas opnieuw niet met de verwachtte prestatie. De amplitude is nu 160°, het horloge loopt per dag 170 seconden per dag voor en de tik-tak afwijking is 7.7 ms.

Zoals eerder aangegeven heeft deze Omega geen afstelmogelijkheid op de brug voor de tik-tak afwijking. Met wat onderzoek komen we uit bij het youtube kanaal van Watch Repair Tutorials met een handige tip voor zulk soort balansen. Voordat we beginnen met afstellen halen we eerst de balans en de vork uit het uurwerk. Daarna plaatsen we alleen de balans terug in het uurwerk. Nu kunnen we zien waar het paarse robijntje zich in ruststand bevindt. Zoals te zien is op de foto zit deze niet in het midden van de poortjes, wat de grote tik-tak afwijking van 7.7 ms verklaard.

We halen de balans nu ook uit het uurwerk en plaatsen hem op de nieuwe tool. Hangend aan de veer pakken we het balanswiel voorzichtig vast met onze vingers. Nu plaatsen we een hele kleine schroevendraaier in de gleuf van de messing ring van de veer (rode pijl). We verdraaien deze ring tot we denken dat het genoeg verdraaid is. Daarna plaatsen we de balans terug in het uurwerk, opnieuw zonder vork. We bekijken opnieuw waar de robijn zich bevindt in ruststand en zien hem nu netjes voor de poortjes hangen.

Met deze afstelling is de kans op slagen groter en we besluiten het uurwerk verder te assembleren. Na de correctie is de tik-tak afwijking nog maar 0.3 ms, een stuk beter dan 7.7 ms en bijna binnen de ideale 0.2 ms. We besluiten het hierbij te laten en het uurwerk verder te assembleren.

Na het assembleren leggen we het uurwerk nog even op de Timegrapher om een indicatie te krijgen en meten een amplitude van rond de 160°, een afwijking van +168 seconden per dag en een tik-tak afwijking van 0.3 ms. We weten dat de balansveer waarschijnlijk is aangetast en besluiten de prestatie van het uurwerk verder te bepalen met de wijzers en de wijzerplaat erop.

We plaatsen de datumring terug in het uurwerk, de wijzerplaat erbovenop en daarna de wijzers. De wijzers maken we eerst nog een klein beetje schoon met wat Rodico en plaatsen ze daarna met de rode tool op de tandwiel asjes. Dit doen we met behulp van een messing pincet en een saté prikker om geen beschadigingen aan te brengen.

Parallel aan het onderzoek van de balans hebben we ook het glas van het horloge vervangen. Deze ziet er nu weer netjes uit.

Met het glas in het horloge is het tijd om het horloge te testen. We winden het horloge met de hand op en kijken of hij accuraat blijft tikken met de referentie klok. Na een dag rustig op tafel te hebben gelegen tikt het horloge nog steeds goed! Op naar de volgende test.

De volgende test is de Bergeon final tester, hiermee testen we het automatisch opwind mechanisme af. Op het internet zien we verschillende gangreserves voor Omega Cal. 355, van 24 uur tot aan 42 uur. We gaan als eerste uit van de 42 uur en plaatsen de Omega voor 24 uur in het carrousel. Na 24 uur halen we de Omega eruit, zetten hem gelijk met de klok en observeren hoelang het horloge zal tikken. Na 24 uur en 3 minuten is het horloge stilgevallen, dit is geen 42 uur… Het Cal. 355 heeft een bumper uurwerk, het automatische gedeelte windt het horloge maar in één richting op. Is het daarom nodig om het horloge 2x zolang in de Bergeon final tester te plaatsen? Daar gaan we achter komen en we plaatsen het horloge voor 48 uur in het carrousel. Na 48 uur halen we het er opnieuw uit en observeren hoe lang het horloge zal tikken. Opnieuw na 24 uur staat het horloge stil. Een mogelijke oorzaak voor deze afwijking is een trommelveer die kan slippen of niet meer de juiste spanning heeft.

Gelukkig is het een mooi en automatisch horloge waardoor we het constant kunnen blijven dragen om het niet stil te laten vallen.

En zo tikt deze Omega weer en kunnen we hem weer gaan dragen. Deze Omega heeft een rondje rond heel de wereld gemaakt van China tot aan Nederland en zo te zien maakt die graag nog een rondje.

Project geslaagd!

Datum: 01-03-2026