Victorinox Fieldforce 241854
Reparatie
Deze keer op de werkbank een Victorinox Fieldforce.
Wat informatie over Victorinox.
Dit horloge is bij een juwelier geweest die het uiteindelijk niet heeft gerepareerd. Het horloge wilt niet tikken en de oorzaak is onbekend, tijd om het bij op den uurwerkzolder te analyseren!
Om te beginnen heb ik eerst de status gecheckt van het horloge voordat ik het ga openmaken. Zoals te zien is is het horloge goed gedragen: de kast heeft wat krasjes en deukjes en de bezel heeft een flinke beschadiging. De bezel kan ik niet repareren en de kast zou ik kunnen repareren met m’n polijstmachine maar met de status van de rest van het horloge is dit niet de moeite.
Wat mij wel opvalt is dat er een haartje/stofje onder het glas zit bij de wijzerplaat, zoals aangegeven in de foto. Dit is niet netjes van de vorige reparateur. Daarnaast heeft de sub-dial van de seconden een verkleuring wat lijkt op smurrie of een beschadiging, ik ben benieuwd wat we verder aantreffen als ik het horloge openmaak.
Voordat het horloge wordt opengemaakt verwijder ik eerst met een saté-prikker en Rodico (soort kneedgum) het vuil rondom de kast. Al het vuil wat niet in het uurwerk valt hoeft er later ook niet uit worden gehaald.
Het meeste vuil is eraf en de kast kan dus open. Dit horloge heeft een schroefdeksel, hier gebruik ik de Bergeon 2819 die met drie instelbare contactpunten het deksel gecontroleerd en zonder krasjes open kan maken.
Eenmaal open is het duidelijk waarom het horloge niet tikt, er zit geen batterij in…. Dit is natuurlijk niet de directe oorzaak maar netjes gedaan door de juwelier. Het horloge werd daar niet gerepareerd en als de batterij erin blijft zitten is de kans aanwezig dat de batterij gaat lekken en dan ben je nog verder van huis.
Wel vallen er meerdere dingen op die niet netjes zijn. Zo mist de O-ring sealing tussen de kast en deksel, deze maakt het horloge (spat-)waterdicht. Deze vervang je normaal gesproken na een reparatie, maar als de reparatie niet wordt doorgezet dan zet je in ieder geval de oude ring terug. In dit geval heeft de volgende reparateur tenminste een indicatie van de dikte en diameter van de O-ring.
Niet alleen de batterij mist, maar ook het batterij lipje en de bijhorende schroef missen. Deze heb je nodig om een elektrische lus te sluiten en om de batterij te fixeren. Nu we het uurwerk kunnen zien, is het duidelijk dat dit een Ronda 5030.D is. Uit de datasheet is te zien dat er normaal gesproken inderdaad een batterij lipje aanwezig is.
Daarnaast missen ook lipjes die het uurwerk fixeren in de kast. Zie in de foto links het voorbeeld wat er hoort te zitten en rechts het uurwerk van de Victorinox. Ook heeft het de linker foto de zwarte O-ring die tussen de kast en het deksel.
Gelukkig heeft de uurwerkzolder wat voorraad en heb is de juiste batterij (395 met 1.55V) in het uurwerk gezet met een tijdelijk batterij lipje en schroef.
Wonder boven wonder begint het uurwerk gelijk met tikken! In de bijgevoegde video ligt het uurwerk op een Quartz tester. Dit is een test apparaat om te horen of het uurwerk tikt. Nu denken jullie vast “als de seconde wijzer tikt dan zie je ook dat het uurwerk werkt”, en dat klopt. Maar... soms loopt het uurwerk intern vast en “tikt” het uurwerk wel maar is dit voor ons niet zichtbaar.
Het uurwerk heeft een spoel die iedere seconde een magnetische pulse geeft aan het tandwiel, die als het goed is de seconde wijzer met 1 seconde verzet. Dit apparaatje kan deze magnetische pulse opvangen en geeft een piepje als deze is waargenomen.
Zo is te zien in de video dat de seconde wijzer soms tikt maar soms blijft hangen, bijvoorbeeld bij de 37 (begin video), maar het test apparaat geeft wel een piep. Dit betekent dat het uurwerk werkt maar dat er in het raderwerk te veel frictie zit of dat de wijzer vast loopt op de wijzerplaat. Nu zit de wijzer los van de wijzerplaat en is het dus waarschijnlijk een vies uurwerk wat schoongemaakt moet worden.
Ik heb het uurwerk nu een dag laten lopen en het lijkt erop dat het uurwerk nu 1 min achterloopt op mijn referentie.
Nu het uurwerk onderhanden wordt genomen, heb ik eerst een poging gedaan om de smurrie van de wijzerplaat weg te halen. Dit ging vrij gemakkelijk met Rodico (kneedgum).
De verwachting is dat het uurwerk vies is en een schoonmaakbeurt en service nodig heeft. Om te beginnen worden eerst de wijzers eraf gehaald, waar de folie de wijzerplaat beschermt tegen krassen.
Nu de wijzers eraf zijn kunnen we beginnen met het uurwerk uit elkaar te halen.
Tijdens het de-assembleren valt het op dat er een vuiltje zit op één van de tandwielen voor het minuten mechanisme. Dit is niet direct de oorzaak voor de vastlopende seconde wijzer, maar geeft wel aan dat er vuiltjes aanwezig zijn.
Laag voor laag gaat het uurwerk verder uit elkaar en komen we aan bij het klik-mechanisme voor de kroon. Met dit mechanisme kan de tijd worden ingesteld en de wijzers worden uitgelijnd.
Omdat dit een quartz uurwerk is met een PCB is het leuk om te zien dat er een “arm” in dit mechanisme zit die tegen de PCB aandrukt wanneer de kroon eruit wordt getrokken. Zo weet het circuit dat er op dat moment met de chronograaf knoppen een uitlijning moet gebeuren in plaats van het starten van de stopwatch.
Nu de onderkant is ontmanteld kunnen we beginnen met de bovenkant. Hier zien we ook een paar afdrukken die met het schoonmaken worden verwijderd.
Bij het verwijderen van de platine voelde ik een beetje weerstand. Ik vermoedde dat dit het veertje was wat de datum op zijn plek houdt, maar na het mechanisme zichtbaar wordt is de veer niet zichtbaar. Naast het veertje mist ook het grote tandwiel wat de datum verzet.
Als ik foto’s terugkijken lijkt de datum wel te verspringen, wat betekend dat dit tandwiel wel aanwezig was inclusief het veertje. Na een poos gezocht te hebben in mijn kamer en op m’n werkbureau heb ik de onderdelen helaas niet kunnen vinden... Deze onderdelen zijn dus besteld om het uurwerk weer werkend te krijgen.
Het schoonmaak proces kan wel worden voortgezet en de onderdelen kunnen door de wasstraat. Hier worden de onderdelen eerst verdeeld in mandjes om het gescheiden te houden.
Eenmaal in de mandjes kunnen de onderdelen door de wasmachine. Hier gebruik ik 3 baden met vloeistof (IPA – uurwerk reiniger – demi water) en een droogkoker. De reparatie van deze reinigingsmachine is trouwens te zien op de volgende pagina: Elma Super Automat.
Na het schoonmaken kunnen alle onderdelen terug in verdeel bakjes en kan het uurwerk terug in elkaar.
Quartz uurwerken hebben een tandwiel die een magneet bevat. Hierdoor is het lastig om dit tandwiel recht te zetten omdat het zich naar de stalen onderdelen toetrekt. Het is belangrijk dat alle asjes van de tandwielen in de gaatjes komen van de platine voordat de platine wordt vastgeschroefd, anders breken de asjes af... In deze foto is het verschil te zien tussen de gaatjes zonder as en met as.
Als alles terug in elkaar zit kunnen de lagers waar de tandwiel asjes inzitten worden geolied. Hier heb ik een olie-pen voor waar gecontroleerd de olie kan worden geplaatst en de olie niet vervuild in het reservoir.
In de tussentijd is het vervangende uurwerkonderdelen gearriveerd en kan het missende datum tandwiel en datum click-spring worden geïnstalleerd.
Naast de datum onderdelen zijn ook de onderdelen voor de batterij ontvangen. Het oranje batterij lipje miste ook in het uurwerk. Dit lipje is de batterij isolator die voorkomt dat de batterij kortsluiting maakt met het aarde-circuit van het uurwerk.
En dan zit het uurwerk weer in elkaar en begint het gelijk met tikken.
De volgende stap is om de wijzerplaat en wijzers terug te zetten. Dit doe ik met een stukje Rodico om de kleiner wijzers te pakken, de messing pincet om de grote wijzers te pakken en een pen met plastic tip om de wijzers aan te drukken, en dat allemaal om beschadigingen aan de wijzers te voorkomen. Rodico, messing en plastic zijn namelijk allemaal zachter dan het materiaal van de wijzer.
En vervolgens zitten alle wijzers erop. Hier moet je wel opletten dat de wijzers en datum precies goed zijn uitgelijnd met de 12 uur. Als dit niet het geval is verspringt de datum halverwege de dag, en dat is een beetje onhandig. Met de test die ik heb gedaan verspringt de datum op 30 seconden nauwkeurig om 12 uur middernacht.
Nu is het testen of het uurwerk goed loopt en de seconde wijzer niet meer vastloopt. Dit is getest door de chronograaf te gelijk te starten met wanneer de secondewijzer 60 seconden passeert. Als de seconde wijzer na verloop van tijd niet meer synchroon loopt met de chronograaf seconden, betekent het dat er iets vast is gelopen. Met de start loopt de chronograaf (grote rode wijzer) 0.3 seconden achter op de seconden (kleine witte wijzer) van het uurwerk, vandaar het verschil in de foto. Na 3 dagen lopen loopt het uurwerk nog steeds synchroon en kan het horloge worden afgemaakt.
Nu het testen is gelukt kan de uurwerk fixatie worden gemaakt. Hier heb ik een voorraad clipjes voor, maar deze waren helaas te lang voor de beschikbare ruimte. Om het in te korten heb ik zo’n uurwerk fixatie clipje in de bankschroef gezet en het opgevijld tot het past.
Als de clipjes op maat zijn gemaakt is er nog een schroef nodig om ze te fixeren in het uurwerk. Deze schroef moet de juiste spoed, lengte en breedte hebben om alles goed in elkaar te zetten. Gelukkig vond ik een set schroeven in één van de voorraad bakjes.
Nu de clipjes en schroeven gereed zijn, kan het uurwerk worden gefixeerd.
De volgende stap is om de O-ring voor het uurwerk te vinden en te plaatsen. Helaas was er geen O-ring aanwezig bij het openen van de kast, hierdoor kon de O-ring niet worden opgemeten en was het een kwestie van opmeten en testen. Uiteindelijk bleek er een O-ring van 0.9 mm dik en een diameter van 37 mm nodig te zijn. Deze O-ring wordt ingevet om goed waterafstotend te zijn in de kast.
Vervolgens kan de O-ring in de kast, kan de kast gedicht worden, band eraan en is het horloge klaar. Nog even een mooie foto en het project is afgerond!
Project geslaagd!
Datum: 23-10-2024