Seiko Cocktail 17-710
Reparatie
Vandaag is er opnieuw een cocktail party op den Uurwerkzolder. Deze keer hebben we namelijk een Seiko Cocktail 17-710 op de werkbank waarvan de tijd niet meer verzet kan worden en het uurwerk onregelmatig tikt.
Dit Seiko horloge heeft het 17A uurwerk en als we het serie nummer door de Seiko serienummer check halen komen we uit op een productie datum van mei 1974!
Waarschijnlijk werd dit horloge gedragen op een cocktail feestje in de jaren 80, waar de dame tijdens het nummer “Purple Rain” van Prince naar een paarse cocktail vroeg, grote kans dat ze een Purple Rain kreeg.
We beginnen met het uurwerk uit de kast te halen en treffen het Seiko 17A uurwerk aan met 17 robijntjes en een balans-brug in plaats van een balans-cock. Een balans-brug heeft twee bevestigingspunten, links en rechts van de balans, in plaats van één bevestigingspunt. Deze brug zorgt voor een hogere robuustheid, meer stabiliteit en precisie van de balans, waardoor het horloge accurater gaat tikken. Maar hoe kan het dan dat dit horloge onregelmatig tikt? Daar komen we zo achter.
Tijdens het uit elkaar halen inspecteren we eerst het probleem dat de tijd niet verzet kan worden. Eenmaal aangekomen bij het kroon-klik-mechanisme treffen we een kapotte setting lever aan, het uiteinde is afgebroken. We zullen dus een nieuwe setting lever 383170 moeten bestellen.
Na een poosje wachten arriveert er een groot pakket, is dit dan het onderdeel? Zeker, het is alleen verpakt met erg veel opvul materiaal, zo kan de pakketdienst het in ieder geval niet kwijtraken.
En zo kunnen we het nieuwe en het oude onderdeel naast elkaar leggen om te vergelijken. Zoals te zien is mist het uiteinde waar een puntje aanzat die het klik-mechanisme initieert. Logisch dat je dan de tijd niet meer kan verzetten.
We maken het uurwerk schoon en zetten het terug in elkaar, maar dan…. Opeens springt er veertje uit mijn pincet en verdwijnt uit het zicht. We horen het veertje niet op de grond vallen, is het weer verstopt op de poef? Het zit ook niet mee met deze kleine Seiko’s, want dit gebeurde bij de blue Lagoon cocktail ook al. Gelukkig komen we het veertje weer tegen op de poef en kan het uurwerk terug in elkaar.
Bij het verder terug in elkaar zetten valt het volgende op: bij de balansbrug is maar één washer aanwezig, waarom geen twee?
We openen de datasheet en zien daar inderdaad de balansbrug met twee balance-cock-washers. We kijken wat foto’s terug tijdens de disassembly en zien daar ook maar één washer in plaats van twee, er is er dus eentje kwijt. Gelukkig hebben we de datasheet en kunnen we opzoeken welk type washer dit is en welke dikte het moet hebben.
Als we in de datasheet kijken naar de balance-cock-washer zien we alleen wat speciaals, dit uurwerk kan dir verschillende diktes gebruiken. Ook bij Seiko kunnen ze dus niet alles binnen de gewenste toleranties maken waardoor het laatste “shimmen” handmatig gebeurt met een keuze uit drie opties. Voor dit uurwerk weten we alleen niet welke dikte we nodig hebben, dus beginnen we met het aftesten van de dikste washer van 0.072 mm dik.
Hoe gaan we een washer maken met deze dikte? De Uurwerkzolder heeft deze washer helaas niet zo op voorraad, maar heeft wel een grote voorraad wijzers. Het idee is om het gat van de wijzer te gebruiken als washer en de wijzer zelf af te knippen.
Als we eenmaal een goede fitting hebben gevonden kunnen we de wijzer om de as leggen van de balansbrug. We kunnen de wijzers afknippen en testen hoe het uurwerk nu tikt. Dit testen we door het uurwerk op te winden en vervolgens te laten tikken in meerdere posities:
- Wijzerplaat naar boven
- Wijzerplaat naar beneden
- Kroon naar boven
- Kroon naar beneden
Als de dikte van de washer niet correct is zal de balans in één of meerdere van deze posities stoppen met tikken. Als de washer te dun in is er te veel frictie tussen de balans-as en de balansbrug lagering. Als de washer te dik is, is er te veel speling waardoor de balans-as kan bewegen en schuin kan komen te liggen. Dit zal ook na verloop van tijd de balans ook tot stilstand brengen.
We beginnen met een wijzer met een dikte van 0.145 mm. Om de eerste dikte van 0.072 mm te krijgen moet er nog wel meer dan 50% van de dikte af, of nog maar 0.073 mm, het is maar hoe je ernaar kijkt.
Hoe gaan we zo precies mogelijk 0.073 mm van de wijzer afhalen? Dit doen we met een slijpsteen, Arkansas olie en een saté-prikker. We maken de slijpsteen nat met de olie en plaatsen de messing wijzer/washer op de steen. Omdat het allemaal zo klein is heeft schuren met de vinger geen zin, je vinger zal namelijk indeuken en zal de washer omhelzen. Om te voorkomen dat je vinger steeds dunner wordt gebruiken we een saté-prikker. De saté-prikker zal niet indeuken en zorgt er dus voor dat de washer steeds wat dunner wordt als we lichtjes druk uitoefenen.
Uiteindelijk komen uit op een dikte van 0.072 mm en we assembleren het uurwerk met de nieuwe washers. Het uurwerk wordt opgewonden alleen wij niet…. In de oriëntatie met de wijzerplaat naar boven stopt het uurwerk namelijk met tikken. 0.072 mm is dus niet de juiste dikte voor dit uurwerk en we gaan terug naar de schuur-werkplek.
De volgende dikte is 0.055 mm en we beginnen weer met schuren en meten. Na een poosje te hebben geschuurd arriveren we bij een dikte van 0.050 mm, net 0.005 mm te weinig. Om het werk niet gelijk weg te gooien testen we de washers met een dikte van 0.050 mm. En ja hoor, nu is niet alleen het uurwerk opgewonden maar ook de uurwerkmaker, het uurwerk blijft namelijk tikken in alle posities!
Omdat we zoveel hebben getest maken we de balans nog even schoon in Bergeon B-dip voordat we de rest van het uurwerk weer terug in elkaar zetten.
En zo kan de cocktail party weer verder met de Purple Rain cocktail, of nemen we toch een Blue Lagoon? In ieder geval shinen deze twee Seiko’s weer met hun mooie gegraveerde banden.
De Purple Rain valt alleen wel wat zwaarder dan de Blue Lagoon, want de wereld lijkt wel rondjes te draaien.
Wat is de Seiko mooi geworden.
Project geslaagd!
Datum: 14-10-2024