Improvement Competition Maart 2025
Uurwerkzolder Stempel
En zo is het alweer maart en is de volgende editie van de Improvement Competition.
Deze maand werd er weer flink geëxperimenteerd en verbeterd, maar er is er maar één waar we echt de stempel op kunnen drukken. Deze maand heeft de Uurwerkzolder namelijk een stempel laten maken om zijn logo in lerenhorlogebanden te drukken. De introductie van deze stempel kwam niet zomaar uit de lucht vallen, want het proces moest goed worden afgetest en worden gevalideerd.
Om de stempel voor het eerst te testen besloten we om een sleutelhanger te maken. Dit kost namelijk niet zo veel leer als in een horlogeband, kan uit de losse pols worden gemaakt en heeft toch dezelfde processen.
Voor de sleutelhanger gebruiken we wat zwart tassenleer voor de achterzijde en Haas Zermatt voor de “binnenkant”, of te wel, de stempel kant. Het zwarte tassenleer was alleen 2.0 mm dik wat te veel is, dit willen we namelijk op 0.9 mm hebben om de sleutelhanger flexibel te houden. Om dit voor elkaar te krijgen trekken we het zwarte tassenleer door de leersplitter. Deze splitter is van tevoren af te stellen met behulp van de schroeven, waarna het leer met een mes wordt gespleten.
Als het zwarte leer op dikte is kunnen we het op maat snijden. Het dunne strookje wordt gebruikt om het lusje te maken. Omdat dit nog wordt dubbel gevouwen maken we dit stuk nog wat dunner met behulp van een scherp plamuurmes.
Op de vorige foto zag je het misschien al liggen, want we gaan de het lusje nog even afplakken met nylon-tape. Dit lusje gaat namelijk veel schuren en bewegen langs het ringetje wat snel voor slijtage kan zorgen op leer. Om dit stuk te versterken plakken we wat nylon-tape zodat het langer meegaat.
En zo is het lusje gereed om dicht te worden geplakt met leer-lijm. Even een knijper erop om het te laten hechten en we kunnen door.
In horlogebanden kan je reinforcement-leather gebruiken om de band wat steviger te maken, te verdikken, of een lokale verdikking te geven. Voor de sleutelhanger lijkt het mij tof om in het midden waar de stempel komt het lokaal te verhogen. We snijden dus een stukje reinforcement-leather uit de rol. Ondertussen hard het lusje nog uit op de achtergrond.
We plakken het middenstukje reinforcement-leather op het zwarte leer en rollen er met de leer-roller overheen. Dit zorgt ervoor dat het leer goed aanlicht en een goede hechting heeft met het zwarte leer.
De volgende stap is om het Haas Zermatt leer uit te snijden. Zoals te zien is aan de lap leer is dit een mooi zacht stuk leer wat lekker zit op de huid, mocht het voor een horlogeband worden gebruikt.
We plakken het Haas leer op het geprepareerde stuk leer en rollen het weer plat. Daarnaast gebruiken we nu een stuk bot om het strak langs het reinforcement-leather te drukken.
We kunnen nu een begin maken met het stempelen van de sleutelhanger. Met de eerste poging was het doel om de stempel te verwarmen in de vlam en vervolgens met de hamer in het leer te slaan.
En vervolgens zit het logo op de sleutelhanger. Het is wel iets anders dan verwacht. Ik had verwacht dat de verwarmde stempel in het leer zou “smelten”, alleen ontstond er roet op de stempel tijdens het opwarmen in de vlam. Deze ontstaande roet is vervolgens als stempel afdruk achtergebleven op het leer. Het ziet er strak uit, alleen is roet niet permanent. Met de gedachte dat het logo straks aan de binnenkant van een horlogeband zit, vervaagd het logo en wordt de drager een roetveeg Piet. Verderop in het verslag zal ook zichtbaar worden dat deze roet stempel geen goede resultaten geeft.
Om de sleutelhanger nog iets meer de look van een horlogeband te geven ronden we het uiteinde af.
De volgende stap is om het leer nog aan elkaar te naaien omdat een lijmhechting niet voldoende is. Voor horlogebanden gebruiken we hier een template voor of meten we alles van tevoren uit. Aangezien dit een test is voor een sleutelhanger slaan we er wat gaatjes in uit de losse pols.
Als de gaatjes zijn geslagen kunnen we beginnen met het naaien/stitchen van het leer. We halen het linnendraad even door de bee-wax om het beter te laten glijden en het soepeler te maken. We klemmen het stuk leer tussen de twee houtklemmen en beginnen met het stitchen. Als we helemaal rond zijn branden we de uiteindes van het draad weg met een aansteker. Een leermoment hier is dat een Crème Brûlée brander een te grote en sterke vlam heeft, waardoor het leer mee verbrand… het beste is om het draad weg te branden met een soldeertip of met een normale kleine vlam aansteker.
Eenmaal klaar ziet de sleutelhanger er als volgt uit. Zoals al eerder genoemd vervaagt het roet bij contact en dat is ook gebeurd. We zullen dus moeten overstappen naar een andere stempel techniek.
De tweede stempel techniek die we gaan testen is het persen in een bankschroef. We plaatsen de stempel met het stuk leer in een bankschroef en draaien hem stevig vast. Vervolgens laten we het 60 seconden zitten en draaien daarna de bankschroef los. Het resultaat ziet er goed uit. Nu is de vraag of het de buig test kan doorstaan.
We pakken het stuk leer en beginnen het maximaal te verbuigen en te rollen tussen de vingers. We leggen het leer weer uit op de werkbank en ik voelde mij net Hans Klok, het logo is verdwenen. Helaas werkt het persen met een bankschroef niet goed genoeg.
En andere optie is de hamer, we slaan het logo in het leer met een impuls kracht. Helaas werkt niet ook niet goed omdat het logo te breed is met een te kleine as. Een mogelijkheid is ook om het leer eerst nat te maken en daarna pas te bestempelen. Omdat ik het leer liever drooghoud omdat het een mooie horlogeband moet worden is dit ook geen optie.
En zo komen we bij de volgende optie aan, het heet stempelen. In plaats van de stempel opwarmen in een roet-vlam, kunnen we de stempel ook opwarmen met behulp van een soldeerboud die temperatuur controleerbaar is.
We doen een eerste test op 300 °C met een onbekende tijdsduur en druk. Wat we meteen merken is dat het leer opkrult, we zullen dus het leer strak moeten houden tijdens het stempelen.
We doen een nieuwe poging waarbij we het leer vasthouden en het logo komt er gelijk een stuk beter uit. Aangezien de proces parameters (temperatuur, tijdsduur en druk) afhankelijk zijn van het leersoort, gaan we verder testen op het Haas Zermatt leer.
Op het test stuk Haas Zermatt testen we verschillende proces parameters. Voor iedere test is de temperatuur instelling ingesteld en vervolgens is de soldeerboud 5-10 minuten op temperatuur gekomen. Daarna is de stempel loodrecht op het stuk leer geplaatst en is er druk uitgeoefend en een wiggle van voor naar achter. Vervolgens kan het logo drie uitkomsten hebben:
- Het logo is incompleet en mist stukken: De temperatuur van de stempel is te laag en/of de stempel is te kort op het leer gedrukt.
- Het logo is verbrand of wazig: De temperatuur van de stempel is te hoog en/of er is te lang op het leer gedrukt.
- Het logo is netjes: De instellingen zijn goed, nu kan er proces validatie plaatsvinden.
En zo testen we meerdere parameters op het Haas Zermatt leer. Daarnaast hebben we ook nog de bankschroef, roet en hamer methode getest, wat als verwacht niet het gewenste resultaat gaf. Uiteindelijk komen we uit op een instelling van 260 °C met 60 seconden drukken met wiggle van voor naar achter om het logo te krijgen waarbij het subtiel toont, niet verbrand is en de wijzers zichtbaar zijn. Bij 250 °C en 60 seconden drukken zijn de wijzers van het horloge namelijk niet helemaal zichtbaar, wat betekend dat het logo incompleet is en de temperatuur dus iets verhoogd moet worden.
En zo weten we dus dat het logo van de Uurwerkzolder gestempeld kan worden aan de binnenkant van de Haas Zermatt horlogebanden met de soldeerboud op 260 °C, 10 minuten opwarm tijd en 60 seconden medium druk tijd met wiggle.
Voor de laatste test maken we nog een extra sleutelhanger en zie hier het resultaat. Wat is het mooi en de Uurwerkzolder kan vooruitkijken met een nieuwe competentie in de zak.
TODO: Nieuwe sleutelhanger moet nog worden gemaakt...
De stempel is gedrukt op dit proces en we feliciteren Jorick met de improvement competition beker, gefeliciteerd!
Datum: 31-03-2025